W Twoim domu zalęgły się szkodniki drewna? Dowiedz się, jakie to konkretne owady oraz w jaki sposób je zwalczać. Poznasz tu zarówno nieproszonych gości, którzy żerują na suchym drewnie, jak i na drzewach rosnących.
Szkodniki w ogrodzie i co gorsza – w domu, potrafią przysporzyć niemałych kłopotów. Owady żerujące w drewnie mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń konstrukcji, mebli czy dzieł sztuki. Znajdując je natomiast w rosnących drzewach, możemy obawiać się, że odratowanie ich stanie się niemożliwe. Zobacz, jakie szkody potrafią wyrządzić oraz jak wyglądają szkodniki drewna spotykane w Polsce.
Szkodniki drewna w domu
Owady lubujące się w drewnie to nie lada utrapienie. Potrafią one zalęgnąć się w boazerii, meblach, nieodpowiednio wysuszonym drewnie, a nawet w belkach, stropach czy więźbach dachowych. Prowadzić to może do ogromnych strat finansowych, a nawet uszkodzeń całych konstrukcji. Co ciekawe – wszystkie z nich to latające szkodniki drewna. Zdolność tą uzyskują po osiągnięciu dorosłości.
Robaki w drewnie nie jest aż tak łatwo zaobserwować. Istnieją jednak pewne charakterystyczne objawy, które mogą wskazywać na to, że w naszym domu żerują szkodniki drewna suchego. Należą do nich:
- drobne otwory w drewnie – otwory wylotowe po dorosłych owadach; zwykle 1-3 mm (kołatek) lub do 6-9 mm (spuszczel);
- mączka drzewna (drobny pył) – wysypuje się spod desek, belek lub mebli; to odchody i resztki drewna wydalane przez larwy;
- osłabienie struktury drewna – drewno traci twardość, skrzypi, łatwo się kruszy lub łamie, może wydawać puste dźwięki przy stukaniu;
- skrobanie lub ciche chrobotanie – słyszalne nocą dźwięki to larwy żerujące wewnątrz drewna;
- deformacje lub pęknięcia w elementach drewnianych;
- obecność dorosłych owadów.
Najlepsze produkty na szkodniki drewna
Poznaj najczęściej spotykane szkodniki drewna w domu. Zwalczanie ich wydawać się może nierówną walką. O tych sposobach jednak dowiesz się więcej pod koniec artykułu. Teraz czas dowiedzieć się, jak rozpoznać szkodniki drewna po charakterystycznych objawach, a także wyglądzie dorosłych osobników.
Spuszczel pospolity
Spuszczel pospolity (Hylotrupes bajulus) to jeden z najgroźniejszych szkodników drewna konstrukcyjnego w budynkach. Atakuje głównie drewno iglaste (np. sosna, świerk), zwłaszcza stosowane w więźbach dachowych, belkach stropowych czy szkieletach ścian. Jego larwy mogą żerować w drewnie nawet 10-15 lat, tworząc wewnątrz system chodników, które znacząco osłabiają nośność konstrukcji. Dorosłe osobniki są ciemnobrązowe, długości ok. 1-2 cm, i mają charakterystyczne, „płaskie” ciało.
O obecności spuszczela w domu świadczą duże, owalne otwory wylotowe (6–9 mm), sypiąca się mączka drzewna oraz czasem chrobotanie dochodzące z drewnianych elementów – to odgłos żerujących larw. Szczególnie warto zwrócić uwagę na niepokojące zmiany w drewnie w starszych, nieimpregnowanych domach lub na poddaszach. Spuszczel pojawia się zwykle w ciepłych miesiącach, kiedy z drewna wychodzą dorosłe chrząszcze.
Kołatek domowy
Kołatek domowy (Anobium punctatum) to niewielki chrząszcz z rodziny kołatkowatych, bardzo powszechny w domach i budynkach. Dorosłe osobniki osiągają długość około 2,5-4 mm i mają brązowy kolor. Szkodliwe są jednak larwy, które żerują wewnątrz drewna nawet przez kilka lat. Kołatek preferuje drewno wilgotne, szczególnie meble, boazerie, podłogi, belki sufitowe i inne elementy wykonane z drewna liściastego lub iglastego.
Objawami obecności kołatka są drobne, okrągłe otwory wylotowe o średnicy około 1-2 mm oraz sypiąca się mączka drzewna (tzw. frass). Czasami można usłyszeć ciche stukanie lub skrobanie – to larwy drążące korytarze w drewnie. Ze względu na niewielki rozmiar i powolne działanie kołatek często bywa niezauważony przez długi czas, ale jego obecność może prowadzić do znacznego osłabienia struktury drewnianych elementów w domu.
Kołatek uparty
Kołatek uparty (Anobium pertinax) to bliski krewny kołatka domowego i również należy do rodziny kołatkowatych. Pod względem wyglądu jest do niego bardzo podobny – dorosłe osobniki mają około 3-5 mm długości i ciemnobrązowy kolor. Również żeruje w drewnie jako larwa, najczęściej w elementach konstrukcyjnych budynków, takich jak belki stropowe, legary czy słupy. Jest znany z większej odporności na warunki zewnętrzne niż kołatek domowy, dlatego często występuje w zimniejszych, wilgotniejszych miejscach, np. w piwnicach, kościołach, zabytkowych budowlach czy nieogrzewanych poddaszach.
Główna różnica między kołatkiem upartym a kołatkiem domowym polega na większej wytrzymałości larw i głębszym żerowaniu w twardszym, nawet suchym drewnie. Otwory wylotowe są podobne (1-2 mm), jednak zniszczenia powodowane przez kołatka upartego mogą być bardziej rozległe i trudniejsze do wykrycia. Ze względu na swoją „upartość” i odporność na trudne warunki, bywa trudniejszy do zwalczenia niż jego bardziej znany krewny.
Wyschlik grzebykorożny
Wyschlik grzebykorożny (Ptilinus pectinicornis) to niewielki, chrząszcz z czułkami w kształcie grzebyków z rodziny skórnikowatych, który często zasiedla stare, długo przechowywane drewno. Choć nie żeruje głęboko jak spuszczel czy kołatek, to może penetrować powierzchniowe warstwy wyschniętego drewna, zwłaszcza w miejscach zakurzonych i zaniedbanych. Najczęściej pojawia się w starych domach, strychach, muzeach i archiwach, gdzie drewno przez lata nie było odnawiane ani zabezpieczane.
Objawy jego obecności to niewielkie ubytki w powierzchni drewna, obecność chrząszczy w zakamarkach oraz uszkodzenia materiałów organicznych w bezpośrednim otoczeniu. Wyschlik upodobał sobie szczególnie drewno, które już wcześniej mogło być nadgryzione przez inne owady. Choć sam nie zagraża konstrukcji budynku, jego obecność często sygnalizuje, że drewno jest zdegradowane i podatne na dalsze zniszczenia.
Korniki
Korniki to ogólna nazwa dla grupy chrząszczy z podrodziny Scolytinae, które są znane głównie jako szkodniki żywych drzew leśnych. Jednak niektóre gatunki mogą również wyrządzać szkody w konstrukcjach budowlanych i meblach, zwłaszcza jeśli drewno pochodziło z niezabezpieczonego, świeżo ściętego surowca i zawierało już larwy. Korniki preferują drewno iglaste i zazwyczaj żerują pod korą, ale w sprzyjających warunkach mogą przeniknąć głębiej, tworząc charakterystyczne systemy chodników.
W kontekście budynków i wnętrz korniki stanowią zagrożenie głównie w starszych, nieimpregnowanych elementach, takich jak belki, deski czy meble wykonane z miękkiego drewna. Objawy ich obecności to drobne otwory wylotowe, sypiąca się mączka drzewna oraz widoczne chodniki pod powierzchnią drewna, szczególnie w obszarze przylegającym do dawnej warstwy kory.
Niektórych zastanawia jeszcze jedno – czy korniki gryzą ludzi? Nie. Wśród szkodników drewna, jedynie kłopotek czarny może „uszczypnąć” człowieka. Warto jednak wiedzieć, że „kornik latający” to po prostu dorosła forma tego chrząszcza, niezależnie od rodzaju.
Trzpiennik olbrzymi
Trzpiennik olbrzymi (Urocerus gigas) to duży, efektowny owad z rzędu błonkówek, którego samice mogą osiągać długość nawet 4-5 cm. Choć wygląda groźnie i przypomina osę, nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla ludzi, ale może być problemem dla drewnianych konstrukcji. Składa jaja do świeżo ściętego lub osłabionego drewna iglastego (głównie sosna i świerk), w którym larwy rozwijają się przez kilka lat. Jeśli takie drewno zostanie użyte do budowy domu, larwy mogą kontynuować rozwój już w gotowej konstrukcji.
Szkody wyrządzane przez trzpiennika są ograniczone, ale widoczne – długie, owalne otwory wylotowe (ok. 5-10 mm), czasem poprzedzone pojawieniem się dużych, czarno-żółtych owadów w pomieszczeniu. Żerowanie larw może spowodować osłabienie drewna od środka, choć rzadko prowadzi do poważnych uszkodzeń konstrukcyjnych. Trzpiennik jest raczej wskaźnikiem użycia niewłaściwego drewna, niż typowym, aktywnym szkodnikiem w budynkach mieszkalnych.
Szkodniki drewna żywego
Także w ogrodzie spotkamy szkodniki drewna. Rodzaje, które najczęściej uprzykrzają życie drzew to:
- korniki – nie tylko korniki w domu potrafią siać spustoszenie. Ten chrząszcz w postaci larwalnej jest niebezpieczny nawet dla całych lasów. Zwykle żeruje na suchych i osłabionych drzewach, jednak te w pełni zdrowe także nie są bezpieczne. Ich żerowanie można poznać po wydrążonych chodnikach pod korą. Szczególnie powszechną odmianą jest kornik drukarz;
- cetyńce – kolejne chrząszcze, które żerują pod korą. Często atakują drzewa razem z kornikami;
- spuszczel pospolity – może atakować osłabione drzewa, świeżo ścięte, jednak najczęściej żeruje na martwym;
- trzpienniki – kolejne szkodniki drewna. Larwy tych owadów z rzędu błonkoskrzydłych żerują pod korą, powodując zamieranie gałęzi lub całych drzew. Również mogą towarzyszyć atakom korników.
Wszystkie powyższe szkodniki powodują szereg objawów, który wskazuje na obecność ich larw. Drzewa przez nie zajęte mają usychające gałęzie i wierzchołki, odpada z nich kora, pod którą widoczne są dziury i chodniki. Zaobserwować także można, jak w przypadku owadów żerujących na drewnie w domu – poprzez mączkę drzewną oraz obecność dorosłych osobników na pniach.
Jak zwalczyć szkodniki drewna?
Jeśli zastanawiasz się, jak zwalczyć korniki domowym sposobem lub w jaki inny sposób unicestwić latające szkodniki drewna czy też ich stadium larwalne – jest na to kilka rad:
- impregnacja chemiczna – w tym przypadku przyda się opryskiwacz wypełniony preparatem owadobójczym i grzybobójczym. Wykorzystać można do tego także pędzel lub zanurzenie zajętego przez owady kawałka drewna. Taki preparat na szkodniki drewna spenetruje drewno, w wyniku czego wyeliminowane zostaną zarówno larwy, jak i dorosłe owady;
- fumigacja i gazowanie – stosowanie gazów owadobójczych w szczelnie zamkniętych pomieszczeniach lub kontenerach z drewnem. Jest to sposób, który wymaga profesjonalnego sprzętu;
- obróbka cieplna – dzięki możliwości podgrzania drewna do temperatury 55-60 stopni Celsjusza możliwe jest wyeliminowanie larw i dorosłych owadów. To świetny sposób na to, jak pozbyć się korników;
- zamrażanie – niewielkie elementy, które mamy możliwość zamrozić w temperaturze poniżej -20 stopni Celsjusza będą wolne od szkodników drewna;
- usuwanie mechaniczne – jeżeli szkody nie są jeszcze zbyt rozległe, istnieje możliwość ich usunięcia poprzez wycięcie zainfekowanych fragmentów drewna. Wymiana ich na nowe okazać się może opłacalną opcją, jednak należy wtedy szczególnie uważać na szkodniki drewna, by sytuacja się nie powtórzyła;
- kontrola i profilaktyka – utrzymując drewno w dobrym, zabezpieczonym stanie, bez możliwości jego zawilgocenia to znakomite sposoby, by zapobiegać pojawianiu się nieproszonych gości. Zapomnieć nie można o odpowiedniej impregnacji drewnianych elementów.
Niektóre z powyższych sposobów także znakomicie sprawdzają się w walce z innymi owadami. Na przykład żywiak chlebowiec nie ma szans w starciu ze skrajną temperaturą albo opryskami.
Co odstrasza szkodniki drewna?
Odstraszanie owadów to także ważna część zapobiegająca pojawianiu się nieproszonych gości. W tym celu zastosować również można różne środki:
- naturalne olejki eteryczne – olejek lawendowy, eukaliptusowy czy z drzewa herbacianego mają właściwości odstraszające. Zastosować można także olejek neem, który również świetnie radzi sobie ze szkodnikami roślin takimi jak przędziorek, wciornastek czy mszyce;
- impregnaty chemiczne i preparaty owadobójcze – środki na bazie żywic, biocydów i olejów odstraszają i zabijają owady w każdym stadium rozwoju;
- poprawne suszenie drewna – w pełni suche drewno zwykle nie zachęca szkodników, dlatego warto przechowywać je w suchym i wentylowanym miejscu;
- zabezpieczenie drewna – zastosowanie impregnatu, lakieru czy innej farby zniechęca owady do ataku na daną rzecz.
Mam nadzieję, że poznałeś tu szkodniki drewna, których poszukiwałeś. Koniecznie daj znać w sekcji komentarzy, z którymi z nich się zmagasz i jakie sposoby ich zwalczania najlepiej na nie działają!
Źródło zdjęć: Adobe Stock
