Poradniki

04.05.2026 13:23

Jaka lodówka o dużej pojemności? Ranking pojemnych lodówek 2026

Kuchnia Rankingi Wyposażenie
1
0
0
1 dzień temu
Jaka lodówka o dużej pojemności? Ranking pojemnych lodówek 2026
1
0
0

Szukasz sprzętu, który pomieści wszystko i ułatwi codzienne zakupy? Sprawdź, jaka duża lodówka najlepiej odpowie na Twoje potrzeby.

W praktyce wybór nie jest oczywisty. Na rynku znajdziesz zarówno klasyczne modele wolnostojące, jak i rozwiązania do zabudowy czy konstrukcje typu side by side. Różnią się nie tylko litrażem, ale też ergonomią wnętrza i technologią chłodzenia. Dobrze dobrana duża lodówka realnie zmienia komfort korzystania z kuchni i ogranicza częstotliwość zakupów.

Zastanawiasz się, która duża lodówka faktycznie zaoferuje najwięcej przestrzeni? A może rozważasz, czy duża lodówka do zabudowy nie zabierze zbyt wiele miejsca wewnątrz przez grubsze ścianki?

W tym zestawieniu skupiamy się na konkretach. Analizujemy pojemność netto, funkcjonalność i opłacalność. Dzięki temu łatwiej zdecydujesz, która duża lodówka będzie najlepsza do Twojej kuchni.

Jaki pojemny sprzęt wybrać? Ranking w skrócie

Zanim przejdziemy do szczegółowych opisów, spójrz na szybkie dopasowanie modeli do Twoich potrzeb. Dzięki temu łatwiej wybierzesz dużą lodówkę, która naprawdę pasuje do Twojego stylu życia.

Masz dużą rodzinę i robisz większe zakupy raz na kilka dni?
→ Wybierz Samsung RF65DG9H0EB1. To duża lodówka side by side o ogromnej pojemności 636 litrów.

Zależy Ci na nowoczesnym designie i funkcjach smart w codziennym użytkowaniu?
→ Postaw na LG GMG960EVJE. Ta duża lodówka łączy styl z wygodą i inteligentnym zarządzaniem żywnością.

Masz standardową wnękę, ale chcesz maksymalnie wykorzystać przestrzeń w pionie?
→ Wybierz Samsung Bespoke RB38C7B5D39/EF. To duża lodówka o wysokości 203 cm i sprytnym układzie wnętrza.

Nie potrzebujesz zamrażarki i chcesz maksymalnej przestrzeni na świeże produkty?
→ Zwróć uwagę na Gorenje R619EAXL6. To lodówka duża, która oferuje aż 398 litrów samej chłodziarki.

Szukasz kompromisu między szerokością a pojemnością, ale nadal chcesz wygodnego dostępu?
→ Postaw na Gorenje NRM818EMB. To czterodrzwiowa duża lodówka, która dobrze organizuje przestrzeń.

W naszym zestawieniu patrzymy nie tylko na litraż. Licząsię też ergonomia i realne użytkowanie. Sprawdzamy, jak zachowuje się temperatura w lodówce przy pełnym załadunku oraz czy sprzęt radzi sobie z codziennymi wyzwaniami. Dobra duża lodówka to taka, która utrzymuje świeżość produktów i ułatwia organizację kuchni bez kompromisów.

Duża lodówka side by side: Samsung RF65DG9H0EB1

To propozycja dla osób, które lubią mieć wszystko pod kontrolą – od zapasów po planowanie posiłków. Świetnie sprawdzi się w dużej rodzinie i u tych, którzy chcą ograniczyć marnowanie jedzenia. Jeśli przeglądasz ranking lodówek side by side i zależy Ci na modelu z funkcjami smart, ten sprzęt zdecydowanie wyróżnia się na tle konkurencji. To duża lodówka, która realnie ułatwia codzienne życie i organizację kuchni.

Oferuje aż 636 litrów pojemności, więc bez problemu pomieści większe zakupy i produkty na kilka dni. System Triple Cooling dba o stabilną temperaturę w lodówce, co przekłada się na dłuższą świeżość produktów i brak mieszania zapachów. AI Food Manager rozpoznaje produkty i przypomina o terminach ważności. Dzięki SmartThings możesz sprawdzić, ile prądu zużywa lodówka i lepiej kontrolować rachunki, mimo że klasa energetyczna lodówki to E. Na plus działa też cicha praca i trwały kompresor z długą gwarancją, choć warto pamiętać, że sprzęt wymaga sporo miejsca.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli chcesz połączyć nowoczesne technologie z wygodą użytkowania na co dzień.

Duża lodówka side by side: LG GMG960EVJE

To świetna propozycja dla osób, które cenią design i nowoczesne rozwiązania w kuchni. Sprawdzi się w dużych gospodarstwach domowych oraz u tych, którzy chcą mieć szybki dostęp do produktów bez ciągłego otwierania drzwi. Jeśli lubisz połączenie estetyki i funkcjonalności, ta duża lodówka idealnie wpisze się w nowoczesne wnętrze. To model, który łączy wygodę użytkowania z eleganckim wyglądem na co dzień.

Pojemność 638 litrów daje ogromną swobodę przechowywania, więc bez problemu zmieścisz większe zakupy i zapasy. Technologia InstaView pozwala zajrzeć do środka bez otwierania drzwi, co pomaga utrzymać stabilną temperaturę w lodówce i ogranicza straty energii. System UVnano dba o czystość wody, eliminując bakterie, a LG ThinQ optymalizuje pracę urządzenia pod Twoje nawyki. Dzięki temu łatwiej kontrolujesz, ile prądu zużywa lodówka, i unikasz sytuacji, gdy zastanawiasz się, dlaczego lodówka się nie wyłącza. Na plus działa też trwały kompresor i bogate funkcje smart, choć klasa energetyczna lodówki E może być minusem dla bardziej oszczędnych użytkowników.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli chcesz połączyć nowoczesny design, wygodę i inteligentne zarządzanie żywnością w jednym urządzeniu.

Klasyczna duża lodówka o wysokości 203 cm: Samsung Bespoke RB38C7B5D39/EF

To idealny wybór dla osób, które chcą dopasować sprzęt do swojej kuchni i stylu życia. Sprawdzi się w nowoczesnych wnętrzach. Jeśli interesuje Cię duża lodówka o standardowej szerokości, ale z maksymalnie wykorzystaną przestrzenią, ten model będzie bardzo trafionym wyborem. To rozwiązanie dla tych, którzy chcą połączyć design, funkcjonalność i elastyczność w jednym urządzeniu.

Pojemność 390 litrów została sprytnie zwiększona dzięki technologii SpaceMax, więc masz więcej miejsca bez większych wymiarów. System All-Around Cooling dba o równomierną temperaturę w lodówce, co przekłada się na dłuższą świeżość produktów. Komora Optimal Fresh+ i szuflada Humidity Fresh+ pozwalają dopasować warunki do różnych typów żywności. Dzięki SmartThings możesz kontrolować zużycie energii i sprawdzić, ile prądu zużywa lodówka, a klasa energetyczna lodówki D pomaga ograniczyć koszty. Na plus działa też cicha praca (35 dB) i możliwość zmiany kierunku drzwi, choć brak kostkarki czy dystrybutora wody może być minusem dla części użytkowników.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli szukasz funkcjonalnego i stylowego modelu do codziennego użytkowania.

Klasyczna duża lodówka jednodrzwiowa: Gorenje R619EAXL6

To świetna opcja dla osób, które potrzebują dużo miejsca na świeże produkty i nie wymagają zamrażarki w jednym urządzeniu. Sprawdzi się w dużych gospodarstwach domowych, ale też jako uzupełnienie zabudowy kuchennej. Jeśli interesuje Cię duża lodówka do przechowywania warzyw, napojów i gotowych potraw, ten model będzie bardzo praktyczny. To lodówka duża, która zapewnia maksymalną przestrzeń i wygodę codziennego użytkowania.

Pojemność aż 398 litrów daje dużą swobodę organizacji, a system DynamicCooling dba o równomierną temperaturę w lodówce, co przekłada się na dłuższą świeżość produktów. Szuflada SmartHumidity utrzymuje odpowiedni poziom wilgotności, dzięki czemu owoce i warzywa nie tracą chrupkości. Elektroniczne sterowanie pozwala łatwo ustawić temperaturę w lodówce, a tryb oszczędny pomaga ograniczyć zużycie energii. Model wyróżnia się niskim zużyciem prądu, więc jeśli zastanawiasz się, ile prądu zużywa lodówka, tutaj wynik będzie bardzo korzystny mimo klasy energetycznej lodówki E. Warto jednak pamiętać, że brak systemu No Frost oznacza konieczność ręcznego rozmrażania.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na pojemności, prostocie i ekonomicznym użytkowaniu na co dzień.

Duża lodówka side by side: LG GSGV80PYLL

To model dla osób, które oczekują dużej przestrzeni i nowoczesnych funkcji w jednym urządzeniu. Sprawdzi się w rodzinach oraz u tych, którzy często robią większe zakupy i chcą mieć wszystko dobrze zorganizowane. Jeśli rozważasz lodówki do zabudowy dwudrzwiowe, ale ostatecznie wolisz wolnostojące rozwiązanie premium, ta duża lodówka będzie bardzo dobrą alternatywą. To sprzęt, który łączy wygodę użytkowania z nowoczesnym stylem i technologią.

Pojemność 635 litrów daje ogromne możliwości przechowywania, a system NatureFRESH dba o stabilną temperaturę w lodówce i świeżość produktów. Technologia InstaView pozwala szybko sprawdzić zawartość bez otwierania drzwi, co ogranicza straty chłodu. System UVNano zapewnia higieniczną wodę, eliminując bakterie z dozownika. Dzięki aplikacji ThinQ możesz kontrolować ustawienia i reagować, zanim pojawi się problem typu: dlaczego lodówka nie chłodzi lub działa mniej efektywnie. Na plus działa też cicha praca (36 dB) i wygodna kostkarka, choć trzeba pamiętać o konieczności podłączenia do instalacji wodnej oraz klasie energetycznej lodówki E.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na przestrzeni, komforcie i nowoczesnych funkcjach w codziennym użytkowaniu.

Klasyczna duża lodówka jednodrzwiowa: Gorenje R619EES5

To propozycja dla osób, które potrzebują dużo miejsca na świeże produkty i cenią prostotę użytkowania. Świetnie sprawdzi się w dużych gospodarstwach domowych, ale też jako dodatkowa lodówka do spiżarni lub kuchni. Jeśli interesuje Cię duża lodówka bez zamrażarki, która skupia się na maksymalnej pojemności, ten model będzie bardzo praktycznym wyborem. To rozwiązanie dla tych, którzy chcą wygodnie przechowywać większe ilości żywności i ograniczyć częstotliwość zakupów.

Pojemność 398 litrów pozwala swobodnie organizować produkty i mieć pełną kontrolę nad zapasami. System DynamicCooling wspiera równomierną temperaturę w lodówce, co pomaga utrzymać świeżość produktów na dłużej. Wnętrze jest łatwe do czyszczenia, a oświetlenie LED zapewnia dobrą widoczność i niższe zużycie energii. Model wyróżnia się niskim poborem prądu, więc jeśli analizujesz, ile prądu zużywa lodówka, tutaj wynik będzie bardzo korzystny, mimo że klasa energetyczna lodówki to E. Warto jednak pamiętać, że brak systemu No Frost oznacza konieczność okazjonalnego rozmrażania.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na pojemności, prostocie i ekonomicznym użytkowaniu każdego dnia.

Klasyczna duża lodówka jednodrzwiowa: Gorenje R619EABK6

To dobry wybór dla osób, które chcą mieć dużo miejsca na świeże produkty i nie potrzebują klasycznej zamrażarki. Sprawdzi się w dużej rodzinie, domowej spiżarni albo kuchni, w której liczy się wygodna organizacja zapasów. Jeśli szukasz modelu o nowoczesnym wyglądzie, czarne wykończenie będzie dodatkowym atutem. To duża lodówka dla tych, którzy lubią mieć zapasy pod ręką i nie chcą tracić czasu na częste zakupy.

Pojemność 398 litrów daje sporo miejsca na warzywa, nabiał, napoje i gotowe potrawy. System No Frost ogranicza osadzanie lodu, a DynamicAir pomaga utrzymać równą temperaturę w lodówce. Szuflada FreshZone sprawdzi się przy mięsie, rybach i serach, bo zapewnia im lepsze warunki przechowywania. AdaptTech dopasowuje pracę urządzenia do Twoich nawyków, więc produkty dłużej zachowują świeżość. Minusem może być klasa energetyczna G, choć roczne zużycie energii pozostaje niskie przy tej pojemności.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na pojemności, systemie No Frost i wygodnej organizacji świeżej żywności.

Duża lodówka czterodrzwiowa: Gorenje NRM818EMB

To dobry wybór dla rodzin, które chcą większej pojemności, ale nie mają miejsca na bardzo szeroki model side by side. Czterodrzwiowa konstrukcja ułatwia dostęp do produktów i pomaga lepiej podzielić zapasy. Jeśli potrzebna Ci duża lodówka do codziennego gotowania, większych zakupów i mrożenia, ten model ma sens. To praktyczne rozwiązanie, które daje dużo miejsca bez przesadnie masywnych wymiarów.

Pojemność 427 litrów pozwala wygodnie przechowywać świeżą żywność i mrożonki. No Frost Plus eliminuje ręczne rozmrażanie, a MultiFlow 360° równomiernie rozprowadza chłodne powietrze po wnętrzu. Szuflada CrispZone pomaga dłużej utrzymać świeżość warzyw i owoców, a FastFreeze szybko zamraża produkty po większych zakupach. Na plus działa też kostkarka twistowa, która daje lód pod ręką bez rozbudowanego dystrybutora. Słabszą stroną może być hałas 42 dB oraz brak sterowania smartfonem.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli szukasz czterodrzwiowego modelu z No Frost, kostkarką i wygodnym podziałem przestrzeni.

Klasyczna duża lodówka jednodrzwiowa: Whirlpool SW8 AM2Y XR 2

To dobry wybór dla osób, które potrzebują sporo miejsca na świeże produkty i cenią prostotę działania. Sprawdzi się w dużych gospodarstwach domowych lub jako uzupełnienie kuchni z osobną zamrażarką. Jeśli interesuje Cię duża lodówka do codziennego przechowywania żywności bez zbędnych dodatków, ten model będzie praktyczny. To lodówka duża, która skupia się na funkcjonalności i wygodzie użytkowania każdego dnia.

Pojemność 364 litrów pozwala wygodnie przechowywać produkty i utrzymać porządek we wnętrzu. System automatycznego rozmrażania eliminuje konieczność ręcznego usuwania szronu, a wymuszona cyrkulacja powietrza dba o równomierną temperaturę w lodówce. Dzięki temu żywność dłużej zachowuje świeżość i nie musisz martwić się o nierówne chłodzenie. Model zużywa niewiele energii, więc jeśli sprawdzasz, ile prądu zużywa lodówka, tutaj wynik będzie bardzo korzystny, mimo że klasa energetyczna lodówki to E. Minusem może być brak systemu No Frost i dodatkowych funkcji smart.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na pojemnym, prostym i ekonomicznym sprzęcie do codziennego użytku.

Klasyczna duża lodówka z dolnym zamrażalnikiem: Gorenje NRK720CAXL4

To świetna propozycja dla rodzin, które potrzebują dużej przestrzeni i wygodnego podziału na chłodziarkę oraz zamrażarkę. Sprawdzi się u osób robiących większe zakupy i gotujących na kilka dni. Jeśli szukasz modelu łączącego klasyczny układ z nowoczesnymi funkcjami, ta duża lodówka będzie bardzo trafnym wyborem. To rozwiązanie, które pozwala wygodnie przechowywać zarówno świeże produkty, jak i zapasy mrożonek.

Pojemność aż 495 litrów daje dużą swobodę organizacji, a system No Frost Plus eliminuje konieczność rozmrażania i poprawia wydajność chłodzenia. MultiFlow 360° dba o równomierną temperaturę w lodówce, co przekłada się na dłuższą świeżość produktów. Funkcja szybkiego zamrażania pozwala zachować wartości odżywcze żywności po większych zakupach. Cicha praca na poziomie 35 dB oraz funkcje oszczędzania energii sprawiają, że ta duża lodówka jest komfortowa w codziennym użytkowaniu i nie generuje wysokich kosztów. Minusem może być spora szerokość, która wymaga więcej miejsca w kuchni.

Sprawdź tę dużą lodówkę, jeśli zależy Ci na pojemności, wygodzie i nowoczesnych systemach chłodzenia w klasycznej formie.

Najbardziej pojemne lodówki 2026 – porównanie litrażu

Poniżej znajdziesz szybkie zestawienie najważniejszych parametrów. Dzięki temu łatwo porównasz, która duża lodówka oferuje najwięcej przestrzeni i najlepiej pasuje do Twojej kuchni.

ModelTypWysokość / SzerokośćPojemność całk. (Netto)Cena
Samsung RF65DG9H0EB1Side by sideok. 183 cm / 91 cm636 lok. 10 800 zł
LG GMG960EVJESide by sideok. 179 cm / 91 cm638 lok. 9600 zł
LG GSGV80PYLLSide by sideok. 179 cm / 91 cm635 lok. 5700 zł
Gorenje NRK720CAXL4Z dolnym zamrażalnikiemok. 200 cm / 70 cm495 lok. 3750 zł
Gorenje NRM818EMBCzterodrzwiowaok. 181 cm / 79 cm427 lok. 3550 zł
Samsung Bespoke RB38C7B5D39/EFKlasyczna wysoka203 cm / 60 cm390 lok. 3300 zł
Gorenje R619EAXL6Jednodrzwiowaok. 185 cm / 60 cm398 lok. 2350 zł
Gorenje R619EES5Jednodrzwiowaok. 185 cm / 60 cm398 lok. 2150 zł
Gorenje R619EABK6Jednodrzwiowaok. 185 cm / 60 cm398 lok. 2300 zł
Whirlpool SW8 AM2Y XR 2Jednodrzwiowaok. 187 cm / 60 cm364 lok. 2350 zł

Jak widzisz, największa duża lodówka w zestawieniu przekracza nawet 630 litrów, co daje ogromną swobodę przechowywania. Modele side by side dominują pod względem pojemności, ale klasyczne konstrukcje również potrafią zaskoczyć sprytnym wykorzystaniem przestrzeni.

Warto pamiętać, że jeśli rozważasz lodówkę do zabudowy lub bardziej kompaktowe rozwiązania, pojemność może być nieco niższa. Dotyczy to także modeli takich jak duża lodówka do zabudowy Bosch czy lodówki do zabudowy Electrolux, gdzie priorytetem jest dopasowanie do mebli.

Z drugiej strony, jeśli zależy Ci na maksymalnym litrażu, warto rozważyć także lodówki do zabudowy Beko lub wolnostojące konstrukcje premium. Dobrze dobrana duża lodówka to nie tylko liczba litrów, ale też wygoda codziennego użytkowania i przemyślany układ półek.

Oprócz samej pojemności warto też spojrzeć na markę i jej rozwiązania technologiczne. Lodówka Whirlpool dobrze sprawdza się w codziennym użytkowaniu, lodówka Bosch wyróżnia się stabilną pracą i dopracowanymi detalami, natomiast lodówka Beko często oferuje bardzo dobry stosunek ceny do możliwości przy dużej pojemności. 

Na co zwracać uwagę przy zakupie dużej lodówki?

Wybór odpowiedniego modelu to coś więcej niż tylko liczba litrów. Duża lodówka powinna być dopasowana do Twojego stylu życia, kuchni i sposobu robienia zakupów. Dobrze dobrana duża lodówka zapewni wygodę, świeżość produktów i niższe rachunki za energię.

Pojemność i układ wnętrza

Sama liczba litrów to nie wszystko. Liczy się także sposób organizacji przestrzeni. Zwróć uwagę na liczbę półek, ich regulację oraz wielkość szuflad. Modele typu side by side oferują szeroki dostęp, a wysokie konstrukcje lepiej wykorzystują pion.

Typ lodówki – wolnostojąca czy do zabudowy

Jeśli zależy Ci na spójnym wyglądzie kuchni, dobrym wyborem będzie duża lodówka do zabudowy. Pamiętaj jednak, że modele do zabudowy mają zwykle mniejszą pojemność niż wolnostojące. Dotyczy to także opcji takich jak duża lodówka do zabudowy Bosch.

System chłodzenia i utrzymanie świeżości

Nowoczesne technologie, takie jak No Frost czy systemy wieloobiegowe, pomagają utrzymać stabilną temperaturę w lodówce. Dzięki temu produkty dłużej zachowują świeżość, a Ty nie musisz martwić się o szron czy nierównomierne chłodzenie.

Zużycie energii i koszty eksploatacji

Sprawdź, jaka jest klasa energetyczna lodówki oraz realne zużycie prądu. To szczególnie ważne przy dużych modelach. Jeśli zastanawiasz się, ile prądu zużywa lodówka, różnice między klasami mogą być odczuwalne w skali roku.

Funkcje dodatkowe i smart

Nowoczesna duża lodówka może oferować znacznie więcej niż tylko chłodzenie. Aplikacje mobilne, powiadomienia czy zarządzanie zapasami ułatwiają codzienne korzystanie. To szczególnie przydatne, gdy chcesz uniknąć pytań typu dlaczego lodówka się nie wyłącza lub działa mniej efektywnie.

Głośność pracy i komfort użytkowania

Cicha praca ma znaczenie, zwłaszcza w otwartych kuchniach. Warto wybierać modele poniżej 40 dB. Dzięki temu duża lodówka nie będzie przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu.

Ostatecznie najlepsza duża lodówka to taka, która łączy pojemność, funkcjonalność i dopasowanie do Twojej przestrzeni.

Najczęściej zadawane pytania o pojemne lodówki

W tej sekcji odpowiadamy na konkretne pytania, które najczęściej pojawiają się przy wyborze sprzętu.

Ile litrów powinna mieć lodówka dla 4 osobowej rodziny?

Przyjmuje się prostą zasadę: 120 litrów dla pierwszej osoby i 30 litrów dla każdej kolejnej. Oznacza to minimum 210 litrów chłodziarki. W praktyce duża lodówka dla 4 osób powinna mieć około 300–400 litrów łącznej pojemności.

Jakich lodówek unikać?

Unikaj modeli z nierównomiernym chłodzeniem i słabą cyrkulacją powietrza. Problemem może być też brak systemu No Frost. W takich przypadkach częściej pojawia się szron i spada wydajność. To często prowadzi do sytuacji, gdy zastanawiasz się, dlaczego lodówka nie chłodzi prawidłowo.

Co ile lat powinno się wymieniać lodówki?

Średnia żywotność to około 10–15 lat. Warto jednak obserwować zużycie energii i efektywność działania. Starsza duża lodówka może generować wyższe rachunki i gorzej utrzymywać świeżość produktów.

Jakiej wielkości lodówkę potrzebuję dla rodziny składającej się z 6 osób?

Dla większej rodziny warto celować w minimum 400–500 litrów pojemności całkowitej. Najlepiej sprawdzają się modele typu side by side lub czterodrzwiowe. Zapewniają wygodny dostęp i lepszą organizację produktów.

Jakiej firmy lodówki są najmniej awaryjne?

Najlepiej oceniane są marki, które inwestują w nowoczesne kompresory i systemy chłodzenia. Warto zwrócić uwagę na producentów oferujących długą gwarancję. Dobra duża lodówka powinna być nie tylko pojemna, ale też niezawodna przez lata. W praktyce lodówki Whirlpool i Bosch często zbierają dobre opinie za trwałość, a lodówka Beko przyciąga użytkowników korzystnym stosunkiem ceny do jakości. 

Wybór odpowiedniej dużej lodówki to inwestycja w wygodę na lata. Najważniejsze jest dopasowanie pojemności, układu wnętrza i funkcji do Twoich potrzeb. Dobrze dobrana duża lodówka pozwoli Ci rzadziej robić zakupy, lepiej przechowywać żywność i ograniczyć straty jedzenia. Zobacz nasze propozycje i wybierz model, który najlepiej sprawdzi się w Twojej kuchni. 

Źródło zdjęcia głównego: Adobe Stock

1
0

Podziel się:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *