Modliszki w Polsce – czy jest czego się obawiać?

Coraz częściej pojawiające się modliszki w Polsce jednocześnie zachwycają i budzą niepokój. Poznaj te owady i dowiedz się, czy stanowią one jakieś zagrożenie dla nas, innych stworzeń lub roślin. 

Ocieplenie klimatu sprawia, że coraz częściej w naszym kraju pojawiają się nowe zwierzęta lub rośliny, które nie zawsze mają pozytywny wpływ na naszą florę i faunę. Jak przyjmują się modliszki w Polsce? 

Czy modliszki żyją w Polsce? Skąd tu się wzięły?

Jeszcze do niedawna modliszki w naszym kraju należały jedynie do egzotycznych zwierząt domowych. Od pewnego czasu jednak możemy spotkać je nie tylko na spacerach, ale także we własnych ogrodach. 

Oryginalnie modliszki występujące w naszym kraju naturalnie od lat występują Europie Południowej, Afryce Północnej oraz w Azji. Ocieplenie klimatu jednak sprawiło, że warunki panujące w Polsce pozwoliły modliszkom na zdobywanie naszego kraju kawałek po kawałku – od południowego wschodu ku północy. 

Jakie modliszki występują w Polsce?

W Polsce najczęściej spotykanym gatunkiem jest modliszka zwyczajna (Mantis religiosa) zwana również modliszką bigotek lub wieszczką czczoną. Od dawna występowała ona na najcieplejszych terenach południowo-wschodniej Polski, głównie w Kotlinie Sandomierskiej. Kilka lat temu była owadem rzadkim, ale wraz z ocieplaniem się klimatu zaczęła szybko rozszerzać swój zasięg. Dziś można ją zobaczyć niemal w całym kraju – zarówno na łąkach i skrajach lasów, jak i w ogrodach czy parkach. To jeden z najbardziej charakterystycznych owadów, łatwy do rozpoznania dzięki swojej sylwetce i przednim odnóżom przystosowanym do chwytania ofiar.

Oprócz modliszki zwyczajnej zdarzają się też sporadyczne przypadki spotkania innych egzotycznych gatunków, jednak nie tworzą one stałych populacji. Dzięki coraz łagodniejszym zimom można się spodziewać, że obecność modliszek w Polsce będzie jeszcze bardziej powszechna.

Czym charakteryzuje się modliszka?

Jak wygląda modliszka? Jest to jeden z najbardziej charakterystycznych owadów w Polsce. Ma smukłe, wydłużone ciało w odcieniach zieleni lub brązu, co pozwala jej doskonale wtapiać się w otoczenie traw i liści. Jej największą cechą rozpoznawczą są przednie odnóża, zagięte i uzbrojone w kolce, które przypominają postawę do modlitwy – stąd wzięła się jej nazwa.

Ten drapieżny owad osiąga zwykle od kilku do kilkunastu centymetrów długości i wyróżnia się trójkątną głową osadzoną na ruchliwej szyi, co daje mu szerokie pole widzenia. Modliszka jest też bardzo smukła i zwinna, dzięki czemu łatwo porusza się po roślinach, gdzie spędza większość swojego życia.

Samice modliszki zwyczajnej są wyraźnie większe i masywniejsze od samców, osiągając nawet ponad 7 cm długości. Mają także bardziej zaokrąglony odwłok, który wypełnia się jajami. Samce są smuklejsze, lżejsze i zwykle mniejsze – dzięki temu są bardziej ruchliwe i lepiej radzą sobie w locie. Różnice te ułatwiają odróżnienie płci i mają znaczenie w cyklu rozrodczym owadów.

Ile żyje modliszka?

Modliszka zwyczajna żyje stosunkowo krótko – jej cykl życiowy trwa zazwyczaj od kilku miesięcy do roku. Większość życia spędza w postaci larwalnej i młodocianej, a dorosłość osiąga latem. Dorosłe osobniki można obserwować głównie od lipca do października, a wraz z nadejściem chłodów giną. Zimę przetrwają jedynie jaja złożone w ootekach, z których w kolejnym sezonie wykluwają się młode modliszki.

Co jedzą modliszki?

Owady drapieżne, takie jak modliszki czy biedronki azjatyckie polują głównie na inne bezkręgowce. Modliszki jednak mają swój unikalny styl zdobywania pożywienia. Działają one indywidualnie i chwytają ofiarę „na żywo” za pomocą odnóży.

Najczęściej zjadają muchy, koniki polne, pasikoniki, ćmy czy chrząszcze, a większe osobniki potrafią upolować nawet pająki czy małe jaszczurki. Swoje ofiary chwytają błyskawicznie za pomocą charakterystycznych, kolczastych przednich odnóży i zjadają je na miejscu. Dzięki doskonałemu kamuflażowi potrafią długo czekać nieruchomo, aż ofiara podejdzie na odpowiednią odległość.

Czy modliszka lata?

Dorosłe osobniki zwyczajnej modliszki są zdolne do lotu, choć robią to raczej sporadycznie i niezbyt sprawnie. Samce latają częściej niż samice, ponieważ są mniejsze i lżejsze, co ułatwia im przemieszczanie się w poszukiwaniu partnerki. Lot służy głównie przemieszczaniu się między roślinami lub unikaniu zagrożeń, a nie długotrwałej migracji.

Czy modliszka gryzie?

Ugryzienie przez modliszkę jest możliwe, ale bardzo rzadkie i niegroźne dla człowieka. Owady te używają swoich silnych przednich odnóży do chwytania ofiar, a nie do atakowania ludzi. Ewentualne ugryzienie może wywołać jedynie lekkie pieczenie lub podrażnienie skóry. Warto przemyć je wodą z mydłem, a następnie przyłożyć lód jeśli pojawi się opuchlizna. 

Czy modliszki w Polsce są pod ochroną?

Modliszka w Polsce jest objęta ścisłą ochroną i znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako gatunek zagrożony. Oznacza to, że nie wolno jej łapać, przetrzymywać, sprzedawać ani zabijać.

Ochrona modliszki ma na celu zachowanie bioróżnorodności i przeciwdziałanie spadkowi liczebności jej populacji. Mimo że zasięg jej występowania w Polsce stopniowo się powiększa, nadal jest to owad rzadki i wrażliwy na zmiany środowiskowe.

Spraw, by kwiaty zaprosiły modliszki do Twojego ogrodu!

Czy modliszki w Polsce stwarzają zagrożenie?

Wiesz już, czy modliszki gryzą i tym samym, możesz mieć pewność, że nie stwarzają one zagrożenia dla ludzi ani zwierząt domowych w naszym kraju. Są drapieżnikami wyspecjalizowanymi w polowaniu na owady i inne drobne bezkręgowce, a ich kontakt z człowiekiem jest bardzo ograniczony. Ewentualne ugryzienie jest rzadkie i niegroźne, wywołując co najwyżej lekkie pieczenie lub podrażnienie skóry. Nie stanowią też zagrożenia dla środowiska – wręcz przeciwnie, odgrywają ważną rolę w utrzymaniu równowagi ekosystemów, kontrolując liczebność owadów.

Ważne jest, aby nie stosować na modliszki odstraszaczy owadów i nie ingerować w ich naturalne środowisko. Najlepiej pozwolić im swobodnie polować w ogrodzie lub na łące, zapewniając obecność roślin i owadów, które stanowią ich pokarm. Dzięki temu modliszki mogą pełnić swoją rolę w ekosystemie, pomagając w utrzymaniu równowagi biologicznej i wspierając bioróżnorodność.

FAQ

Czy można hodować modliszki w domu?

Tak, modliszki można hodować w terrariach, ale wymaga to zapewnienia odpowiednich warunków – ciepła, wilgotności oraz pożywienia w postaci owadów. Należy pamiętać, że w Polsce modliszka zwyczajna jest objęta ochroną, więc nie wolno jej pozyskiwać z natury. Hodowla powinna odbywać się wyłącznie z legalnie zakupionych osobników.

Ile kosztuje modliszka?

Cena modliszki zależy od gatunku i wielkości osobnika. W przypadku modliszki zwyczajnej kupowanej w sklepach zoologicznych lub przez internet za młode osobniki trzeba zapłacić zwykle od 10 do 30 złotych, natomiast dorosłe samice mogą kosztować 50-80 zł. 

Dlaczego modliszki są ważne dla ogrodu?

Modliszka „polska” pełni rolę naturalnego „kontrolera” populacji owadów, zjadając muchy, osy, pasikoniki, chrząszcze i inne drobne bezkręgowce. Dzięki temu pomaga w utrzymaniu równowagi biologicznej i ogranicza liczbę szkodników bez użycia chemicznych środków owadobójczych. Obecność modliszek jest więc korzystna dla bioróżnorodności i zdrowia roślin w ogrodzie.

Źródło zdjęć: Adobe Stock